Μια εξαιρετικά σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη στο σπήλαιο Üçağızlı II στη νότια Τουρκία έρχεται να ανατρέψει τα μέχρι τώρα δεδομένα για τη σχέση και τη συνύπαρξη των Νεάντερταλ με το δικό μας είδος, τον Homo sapiens. Η νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο περιοδικό PNAS, αποκαλύπτει ότι οι δύο ομάδες όχι μόνο μοιράζονταν την ίδια περιοχή, αλλά πιθανότατα αντάλλασσαν κοινές πολιτισμικές παραδόσεις, χρησιμοποιώντας παρόμοια τεχνολογία εργαλείων και συλλέγοντας το ίδιο ακριβώς είδος κοχυλιού.
Αν και το σπήλαιο Üçağızlı II ήταν γνωστό στους αρχαιολόγους, η πρώτη συστηματική ανασκαφή ξεκίνησε το 2020 υπό την καθοδήγηση του İsmail Baykara, καθηγητή αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Gaziantep της Τουρκίας.
Η χρονολόγηση των στρωμάτων του ιζήματος και των απολιθωμάτων (που περιλαμβάνουν μεμονωμένα δόντια και ένα τμήμα σιαγόνας) έδειξε μια σαφή διαδοχή:
- Οι Νεάντερταλ κατοίκησαν το σπήλαιο μεταξύ 77.000 και 59.000 ετών πριν.
- Οι Homo sapiens πήραν τη σκυτάλη και εγκαταστάθηκαν στο ίδιο σημείο από 59.000 έως 47.000 χρόνια πριν.
Το εντυπωσιακό είναι ότι, παρά τη βιολογική τους διαφορά, και τα δύο είδη κατασκεύαζαν πανομοιότυπα εργαλεία από πυριτόλιθο σε Μουστερία τεχνοτροπία (ένα στυλ που ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά στη Γαλλία) και κυνηγούσαν τα ίδια θηράματα, όπως ελάφια, αγριοκάτσικα και αγριογούρουνα.
Το μυστήριο του Columbella rustica
Η μεγαλύτερη έκπληξη, ωστόσο, κρυβόταν σε ένα μικροσκοπικό θαλασσινό κοχύλι, το Columbella rustica. Το συγκεκριμένο μαλάκιο είναι υπερβολικά μικρό για να έχει οποιαδήποτε διατροφική αξία, πράγμα που σημαίνει ότι η συλλογή του γινόταν για άλλους λόγους.
Το κοχύλι αυτό, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αποκλειστικό «σύμβολο» και διακοσμητικό στοιχείο των Homo sapiens, βρέθηκε τόσο στα στρώματα των Νεάντερταλ όσο και σε εκείνα των σύγχρονων ανθρώπων. Μάλιστα, ορισμένα από αυτά έφεραν τεχνητές οπές (τρύπες), γεγονός που υποδηλώνει ότι χρησιμοποιούνταν ως χάντρες ή προσωπικά στολίδια.
Οι ερευνητές τα χαρακτηρίζουν ως «manuports» — αντικείμενα δηλαδή που συλλέχθηκαν σκόπιμα από τις μεσογειακές ακτές και μεταφέρθηκαν από ανθρώπινο χέρι στην ενδοχώρα, στο σπήλαιο Üçağızlı II.
«Οι Νεάντερταλ επέλεγαν και μετέφεραν εσκεμμένα αυτό το κοχύλι από τις ακτές της Μεσογείου, παρά το γεγονός ότι υπήρχαν πολλά άλλα είδη διαθέσιμα στην περιοχή», εξηγεί ο συνσυγγραφέας της μελέτης Naoki Morimoto από το Πανεπιστήμιο του Κιότο.
Μια πολύπλοκη προϊστορική πραγματικότητα
Η ανακάλυψη αυτή προσθέτει ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ της Εξόδου από την Αφρική, η οποία ξεκίνησε μαζικά πριν από περίπου 60.000 χρόνια. Αν και τα γενετικά μοντέλα (DNA) έδειχναν εδώ και καιρό ότι οι δύο πληθυσμοί διασταυρώθηκαν στην περιοχή της σημερινής Τουρκίας και της Μέσης Ανατολής (Λεβάντε), τα άμεσα αρχαιολογικά στοιχεία από αυτή την περίοδο ήταν εξαιρετικά σπάνια.
Ο Ludovic Slimak, διακεκριμένος αρχαιολόγος στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), επισημαίνει τη σημασία του ευρήματος:
«Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο δεν είναι απλώς ότι χρησιμοποιούσαν τα ίδια εργαλεία ή κοχύλια. Είναι ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι, όταν έφτασαν εκεί, ενσωματώθηκαν σε μια βαθιά τοπική, καλά ριζωμένη Μουστερία παράδοση».
Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με άλλες τοποθεσίες, όπως το σπήλαιο Grotte Mandrin στη Γαλλία, όπου οι Homo sapiens της ίδιας περιόδου χρησιμοποιούσαν εντελώς διαφορετικά και πολύ πιο εκλεπτυσμένα λίθινα εργαλεία (ίσως και τεχνολογία τόξου) σε σχέση με τους εκεί Νεάντερταλ.
Όπως τονίζει ο Slimak, η σύγκριση των δύο τοποθεσιών αναδεικνύει μια πολύ πιο περίπλοκη εικόνα της προϊστορίας, γεμάτη με πολλαπλούς πληθυσμούς, διαφορετικές πολιτισμικές διαδρομές και αλλεπάλληλα κύματα αλληλεπίδρασης, εξαφάνισης και αντικατάστασης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών